Σπάρτη 1948



14-05-2019 11:12   

Γράφει ο Βαγγέλης Μητράκος

Φωτογραφία καρτ – ποστάλ της Σπάρτης (Λεωφόρος Κ. Παλαιολόγου) του 1948 . Ωραία φωτογραφία σε μια πολύ άσχημη εποχή . Στα 1948 ο εμφύλιος βρισκόταν στην κορύφωσή του  με γενίκευση των συγκρούσεων σ’ ολόκληρη την Ελλάδα   , οι απώλειες σε νεκρούς και τραυματίες (και απ’ τις δύο πλευρές) αυξάνονταν δραματικά  και  το χάσμα στην ελληνική κοινωνία - λόγω της εμφύλιας σύρραξης - είχε διευρυνθεί . Οι Σπαρτιάτες της εποχής (όπως κι όλοι οι Έλληνες)  πάσχιζαν να ζήσουν την καθημερινότητα αλλά το χαμόγελο ήταν φοβισμένο και πικρό .

Κάποια μέρα αυτής της «μαύρης»  χρονιάς ένας επαγγελματίας φωτογράφος έστησε στην Παλαιολόγου τη μεγάλη  επαγγελματική  διπλή σκάλα  φωτογράφησης  , ανέβηκε στο κεφαλόσκαλό της  και «τράβηξε» αυτήν τη φωτογραφία-καρτ ποστάλ του κέντρου της πόλης , με όψη προς τον βορρά , κρατώντας στην αιωνιότητα μια στιγμή της ζωής της Σπάρτης  , πριν από  73 χρόνια !!!

Αριστερά στη φωτογραφία διακρίνεται το γωνιακό θρυλικό βιβλιοχαροπωλείο και κατάστημα παιχνιδιών  ΤΖΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΥ  και μπροστά του ένα από τα παλαιά περίπτερα της πόλης , διασταύρωση Παλαιολόγου και (σημερινή) Κλεομβρότου . Αμέσως μετά δεσπόζει το ιστορικό ξενοδοχείο ΜΕΝΕΛΑΪΟΝ  (έτος ανέγερσης 1935) το οποίο είναι ακόμα 3ώροφο (ο 4ος  σημερινός όροφος προστέθηκε στη 10ετία του ’50). Το ξενοδοχείο , στην εποχή αυτή , είναι ακόμα επιταγμένο από τον Ελληνικό Στρατό  . Ουσιαστικά πρόκειται για την 4η κατά σειρά επίταξή του μετά από εκείνες των Γερμανών κατακτητών (1941) , του ΕΛ. Α . Σ . (1943) και των Ταγμάτων Ασφαλείας (1944) . Στο ισόγειο του ΜΕΝΕΛΑΪΟΝ , στην εποχή της φωτογραφίας , στεγαζόταν η Εθνική Τράπεζα , το καφε-γαλακτο-ζαχαροπλαστείο του Θεόδωρου Ράπτη  και το ΚΤΕΛ Λακωνίας . Τα τραπεζάκια στην πάνω γωνία του ΜΕΝΕΛΑΪΟΝ , έξω από το καφε-γαλακτο-ζαχαροπλαστείο και το ΚΤΕΛ , είναι γεμάτα κόσμο  , ενώ παραπάνω από το ΜΕΝΕΛΑΪΟΝ διακρίνονται ωραία διώροφα νεοκλασικά σπίτια με κεραμοσκεπή , από τα οποία δεν διασώζεται , σήμερα , κανένα.  Η λεωφόρος Παλαιολόγου τελειώνει εκεί που σήμερα βρίσκεται το Δημοτικό Στάδιο, το οποίο , τότε , δεν υπήρχε , αφού διαμορφώθηκε  στα μέσα της 10ετίας του ’50 .
Οι φοίνικες στις νησίδες της Παλαιολόγου , φυτεμένοι κάπου στα 1935 επί δημαρχίας ΗΛ. ΓΚΟΡΤΣΟΛΟΓΟΥ , είναι , ήδη , 13 ετών κι «έχουν ρίξει μπόι» .  Η κεντρική λεωφόρος είναι έρημη παντελώς από αυτοκίνητα  , όμως  κυκλοφορεί ένα γαϊδουράκι (!!!)  με την κυρά του στο πλάι (προφανώς κατέβηκαν από κάποιο χωριό για δουλειές ή ψώνια στην πρωτεύουσα) , μαζί και  τρία ποδήλατα κι άλλο ένα παρκαρισμένο κοντά στο περίπτερο .  Στα δεξιά του πεζοδρόμιου είναι αραγμένο το καρότσι κάποιου αχθοφόρου , που περιμένει πελάτες από το αντικρινό ΚΤΕΛ .
Οι διαβάτες μόλις είδαν τον φωτογράφο να στήνει τη σκάλα συγκεντρώθηκαν μπροστά του για να μείνουν στην ιστορία , έστω κι αν ποτέ δεν θα είχαν ένα αντίγραφο αυτής της φωτογραφίας στα χέρια τους : Νέοι , μεσήλικες , παιδιά , γέροι , βιοπαλαιστές , απλοί περαστικοί της στιγμής  , δυο λευκοφορεμένοι (κουρείς (;) …υπάλληλοι φαρμακείων (;)) , καθώς και δυο πλανόδιοι μικροπωλητές με τις λευκές μπροστοποδιές  τους και τους ταβλάδες γεμάτους κουλούρια στο χέρι . Αναγνωρίσιμος ο ένας απ’ αυτούς  , εκείνος  με τον υψωμένο  , στα χέρια , ταβλά , στο κέντρο της φωτογραφίας : Πρόκειται για τον θρυλικό βιοπαλαιστή της Σπάρτης  μπαρμπα – Βαγγέλα (Ευάγγελο Κολλιάκο)  - κουλούρια , παγωτά , αναψυκτικά , ξηροί καρποί , ζαχαρωτά , μαντζούνια κ.α. -  , ο οποίος από το 1920 (περίπου) μέχρι το 1981 που σκοτώθηκε σε τροχαίο «εν ώρα υπηρεσίας» , όργωσε τους δρόμους  , τις γειτονιές και την πλατεία της Σπάρτης , πουλώντας την πραμάτεια του, δημιουργώντας μιαν αξιαγάπητη φιγούρα της πόλης που η μνήμη της δεν θα σβήσει ποτέ .
Ενδεχόμενα , (αν δεν με γελάει το χτυποκάρδι και η πεθυμιά της μνήμης)  να είναι στη φωτογραφία αυτή κι ο παππούς μου , από τη μάνα μου , ο Γιάννης Κοντοές (εκείνος με το κασκέτο στη  δεξιά γωνία του παρτεριού , φάτσα) που βρέθηκε από το χωριό του (Κουρουνιού Καρύταινας Αρκαδίας) στη Σπάρτη κι έζησε εδώ όλη του τη ζωή , δουλεύοντας  λούστρος με το κασελάκι του  στη γωνία του ΦΛΟΡΑΛ .

«Μια φωτογραφία μόνο
σε θυμίζει τώρα πια
μια αφιέρωση δική σου
που στα μάτια με κοιτά»

 
Αποστολή της δικής σου   είδησης   ή   αγγελίας
 

Τιμές Καυσίμων ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Εφημερεύοντα Φαρμακεία ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ